η μελισσοκομία δεν είναι life style

 

Για κάτσε να τα δούμε και λίγο σοβαρά τα πράγματα μάστορα…

Όσο περνάει ο καιρός βλέπω όλο και περισσότερους να θέλουν να ασχοληθούν με τις μέλισσες και την μελισσοκομία. Να αποκτήσουν μελίσσια, να βγάζουν το δικό τους μέλι, να ανεβάζουν ωραίες φωτογραφίες και βιντεάκια στα κοινωνικά δίκτυα. Δεν είναι κακό αυτό. Καθόλου κακό. Η μελισσοκομία όμως μάστορα, δεν είναι μόδα. Δεν είναι κάποιου είδους life style. Δεν είναι κάτι που ασχολείσαι επειδή απλά «φαίνεται ωραίο».

Ωραίες οι φωτογραφίες και τα βίντεο στα κοινωνικά δίκτυα… ωραίο να λες στους φίλους σου ότι έχεις μελίσσια… ωραία όλα αυτά, αλλά μέχρι εκεί. Γιατί από εκεί και πέρα μάστορα, ξεκινάει η πραγματικότητα. Και η πραγματικότητα να ξέρεις, είναι σκληρή… θέλει συνέπεια, θέλει υπευθυνότητα, θέλει γνώση. Όταν λέω γνώση μάστορα καταλαβαίνεις τι εννοώ… δεν γεννήθηκε κανένας μαθημένος, αλλά οι βάσεις θα πρέπει να υπάρχουν οπωσδήποτε!

Ακόμη και μελισσοκόμοι με χρόνια εμπειρίας στις πλάτες τους, την έχουν πατήσει! Γνωρίζουν όμως τα βασικά κι έτσι βρίσκουν τον τρόπο να ανακάμψουν. Η εμπειρία όμως είναι άλλο πράμα, μην το μπερδεύουμε. Η εμπειρία έρχεται με τον καιρό… Τους εχθρούς και τις ασθένειες των μελισσών όμως οφείλουμε να τα γνωρίζουμε! Τους βασικούς μελισσοκομικούς χειρισμούς οφείλουμε να τους γνωρίζουμε!

Μεγάλη προσοχή στους «δενκανουμετιποτάκιδες»! Μεγάλη προσοχή και επιφύλαξη όταν ακούμε και βλέπουμε κάτι κυψέλες-κούτσουρα, πατέντες, «εγώ δεν κάνω τίποτα», «η φύση ξέρει», και άλλα τέτοια περίεργα «κόλπα». Αυτός που θέλει οι μέλισσες να ζήσουν στην κουφάλα του δέντρου και ότι είναι να γίνει - ας γίνει... ε, αυτός μπορεί να αφήσει τις μέλισσες στην ησυχία τους και ας μην ανακατευτεί με την μελισσοκομία ποτέ. Κανένα πρόβλημα! Η μελισσοκομία είναι από τα πιο οικολογικά – βιολογικά επαγγέλματα ούτως ή άλλως. Παράγουμε αγνά, φυσικά προϊόντα που τρώμε οι ίδιοι, οι οικογένειες μας και οι φίλοι μας. Κάποιες υπερβολές που ακούμε ή/και βλέπουμε κατά καιρούς είναι από ανόητες ως και επικίνδυνες ή μάλλον είναι εν δυνάμει επικίνδυνες… ή είναι απλά ανόητες. Είναι θαρρώ αποδεδειγμένο ότι πολλές φορές η ανοησία εκτός από ανίκητη μπορεί να γίνει και επικίνδυνη! Μεγάλη προσοχή λοιπόν μάστορα!

Όταν κάποιος αποφασίσει να ασχοληθεί με τις μέλισσες, έχει ευθύνη. Τεράστια ευθύνη!  Ευθύνη απέναντι στις μέλισσες, αλλά και απέναντι στους άλλους μελισσοκόμους. Δεν δουλεύουμε μόνοι μας σε έναν κλειστό κόσμο. Ένα λάθος, μια αναποδιά, κάτι που αμελήθηκε, μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα όχι μόνο στα δικά μας μελίσσια αλλά και στα μελίσσια των υπολοίπων μελισσοκόμων σε ακτίνα δεκάδων χιλιομέτρων! Οφείλουμε να είμαστε υπεύθυνοι λοιπόν!

Πριν πάρεις μέλισσες μάστορα να ξέρεις ότι δεν είναι καθόλου «εύκολες». Οι μέλισσες είναι υπερευαίσθητοι οργανισμοί. Θέλουν σωστούς χειρισμούς, σωστό συγχρονισμό, καθαρό μυαλό και βασικές γνώσεις. Σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε να πάμε «βλέποντας και κάνοντας». Σε καμία περίπτωση δεν αφήνουμε τα πράγματα στην τύχη τους και στο έλεος του θεού! Σε καμία περίπτωση δεν πειραματιζόμαστε χωρίς να ξέρουμε τι κάνουμε.

Χρησιμοποιούμε εγκεκριμένα σκευάσματα - βιολογικά χρησιμοποιούμε, για να μην μας παρεξηγήσει και κανένας -, φροντίζουμε σωστά τα μελίσσια μας, διαβάζουμε, ενημερωνόμαστε, ρωτάμε, συμβουλευόμαστε. Είμαστε σε επαφή με άλλους μελισσοκόμους και ιδίως στην περίπτωση που κάτι πάει στραβά, το λέμε! Να ξέρεις ότι αν με πάρεις τηλέφωνο και μου πεις «μάστορα το και το έπαθα», θα το εκτιμήσω πάρα πολύ! Αν δούμε κάτι που δεν μας αρέσει… αν δούμε κάτι που δεν αναγνωρίζουμε, δεν κατανοούμε, μιλάμε! Δεν το κρύβουμε, δεν φοβόμαστε, δεν κάνουμε τους «ξερόλες», δεν γινόμαστε γραφικοί.

Η μελισσοκομία δεν είναι παιχνίδι… και αυτό θα πρέπει να το καταλάβουμε πριν να είναι αργά…

Αυτά μάστορα είχα να σου πω και μη με παρεξηγήσεις να χαρείς ότι αγαπάς. Για το καλό των μελισσών μας τα λέω, για το καλό σου, για το καλό μου και το καλό όλων μας!

κρυστάλλωση του μελιού

 Με αφορμή μια φιλική συζήτηση που είχα πρόσφατα…

Αν όχι όλοι, τότε οι περισσότεροι από εμάς έχουμε ακούσει, έχουμε δει, έχουμε δοκιμάσει κι έχουμε συζητήσει για μέλι που έχει «ζαχαρώσει».

Καταρχήν ας ξεκινήσουμε από το ότι η λέξη αυτή είναι λάθος. Η σωστή λέξη είναι: «κρυστάλλωση» του μελιού. Το μέλι δεν έχει ζάχαρη για να ζαχαρώσει. Έχει όμως την φυσική ιδιότητα να σχηματίζει κρυστάλλους. 

Ας κάνουμε μια μικρή ανάλυση βρε μάστορα και να τα βάλουμε κάτω τα πράγματα, να ξέρουμε τι μας γίνεται…

Ιδίως τώρα τον χειμώνα, που η υγρασία ανεβαίνει και οι θερμοκρασίες πέφτουν, πολλοί από εμάς ανοίγουμε το βάζο με το μέλι και το βρίσκουμε… «αλλαγμένο». Πιο πηχτό, πιο θαμπό, με κόκκους. Και κάπου εκεί ξεκινάνε οι σκέψεις: «μήπως έχει ζάχαρη;», «μήπως δεν είναι καλό;», «μήπως κάτι δεν πάει καλά;».

Τις περισσότερες φορές όμως, ισχύει το ακριβώς αντίθετο! 

Η κρυστάλλωση του μελιού είναι ένα απολύτως φυσικό φαινόμενο. Δεν είναι ένδειξη νοθείας, δεν σημαίνει ότι το μέλι χάλασε και σίγουρα δεν σημαίνει ότι κάποιος «τάισε ζάχαρη» τις μέλισσες. Αντιθέτως, είναι ένα πολύ καλό σημάδι! Γιατί; Επειδή αυτό σημαίνει ότι κρατάμε στα χέρια μας ένα φυσικό, αγνό, ακατέργαστο και ζωντανό προϊόν.

Όλα τα ανθόμελα, αργά ή γρήγορα, θα κρυσταλλώσουν μάστορα! Είναι στη φύση τους. Αυτά που δεν κρυσταλλώνουν ποτέ να φοβάσαι… Ο ρυθμός βέβαια από μέλι σε μέλι διαφέρει. Κάποια μέλια, όπως πχ ορισμένα ανθόμελα μπορεί να κρυσταλλώσουν μέσα σε λίγες εβδομάδες ή λίγους μήνες  (τα περισσότερα ανθόμελα, συνήθως κρυσταλλώνουν μέσα σε λίγους μήνες έως έναν χρόνο – και το θυμαρίσιο μέλι από τα άνθη του θυμαριού παράγεται μάστορα, μην ξεχνιώμαστε…). Αντίθετα, μέλια από μελιτώματα, όπως του πεύκου ή του ελάτου, μπορεί να αργήσουν πολύ έως και πάρα πολύ να κρυσταλλώσουν!

Η κρυστάλλωση που λες μάστορα, επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες: από την ίδια σύσταση του μελιού, τη θερμοκρασία, την υγρασία, αλλά και την παρουσία μικροσωματιδίων, όπως η γύρη και το κερί. Αυτό φυσικά δεν είναι κακό, έτσι… το καταλαβαίνεις… Όχι απλά δεν είναι κακό αλλά εδώ είναι και το ενδιαφέρον της υπόθεσης! Γιατί ένα μέλι με υψηλό ποσοστό γυρεόκοκκων έχει ας πούμε… περισσότερες «βάσεις» για να ξεκινήσει η κρυστάλλωση. Δηλαδή, ένα μέλι πλούσιο σε γύρη – που σημαίνει πλούσιο σε πρωτεΐνες, βιταμίνες και πολύτιμες ουσίες, θρεπτικά συστατικά - είναι πιθανό - είναι επόμενο - να κρυσταλλώσει. Με λίγα λόγια, μιλάμε για κάτι που μπορεί να σου φαίνεται «ύποπτο»… αλλά στην πραγματικότητα είναι ένδειξη ενός προϊόντος εξαιρετικής ποιότητας!

Η υφή που θα προκύψει δεν είναι πάντα ίδια. Άλλες φορές είναι λεπτή, κρεμώδης και βουτυρένια, άλλες πιο «χοντρή» και κοκκώδης που μερικές φορές μπορεί να θυμίσει και ζάχαρη (αλλά δεν είναι - δεν έχει  καμία σχέση με ζάχαρη). Είναι θέμα τύπου μελιού και συνθηκών (πχ καιρός, υγρασία, θερμοκρασία, αποθήκευση, φως… πολλά παίζουν ρόλο). Σε κάθε περίπτωση όμως, το μέλι δεν έχει χάσει τίποτα από τη θρεπτική του αξία.

Αν τώρα εμείς το θέλουμε ξανά ρευστό, μπορούμε πολύ απλά να βάλουμε το βάζο με το μέλι σε ένα κατσαρολάκι με νερό (μπεν-μαρί), σε χαμηλή θερμοκρασία, με υπομονή και προσοχή να μην ξεπεράσουμε τους 40°C. Έτσι θα επανέλθει στην αρχική του μορφή χωρίς να καταστραφούν τα αρώματα και τα θρεπτικά του στοιχεία. Κάποια στιγμή βέβαια θα κρυσταλλώσει και πάλι… αφού έτσι είναι ο χαρακτήρας του τι να το κάνουμε βρε μάστορα; Έτσι θέλει! Τώρα αν εμείς το προτιμούμε πιο ρευστό και διαυγές, αυτό είναι άλλο καπέλο. Αυτό είναι θέμα γούστου του καθενός. Δεν έχει να κάνει όμως αυτό με την ποιότητα και την αξία του μελιού. 

Σε άλλες χώρες συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο. Ο κόσμος εμπιστεύεται περισσότερο ένα κρυσταλλωμένο μέλι παρά ένα ρευστό. Παίζει μάλλον ρόλο και το πως έχουμε συνηθίσει, τί να πω...

Τέλος πάντων...

Να σου πω και κάτι ακόμα μάστορα; Ξέρεις ότι αγαπάω αυτό που κάνω έτσι; Ξέρεις ότι έχω ασχοληθεί και λίγο με τα μελισσοκομικά κοινά στον τόπο μας, έτσι; Τα ξέρεις αυτά. Να σου πω κάτι που μπορεί να μην ξέρεις; Ότι σχεδόν όλοι οι μελισσοκόμοι μας εδώ στο νησί έχουν άριστα μέλια! Μέλια πραγματικά, όχι σιρόπια και ζάχαρες! Εξαιρετικά μέλια! Αυτό μάστορα με κάνει πολύ περήφανο για τους μελισσοκόμους μας... και θα πρέπει να σε κάνει κι εσένα...!

Με λίγα λόγια μάστορα… όταν βλέπουμε το μέλι μας να κρυσταλλώνει, δεν υπάρχει κανένας λόγος ανησυχίας. Δεν είναι πρόβλημα, είναι φυσιολογία. Είναι το μέλι όπως ακριβώς το έφτιαξαν οι μέλισσες.

Ας το εμπιστευόμαστε λοιπόν, κι ας εμπιστευόμαστε και τους ανθρώπους που το παράγουν.

Συγκρίσεις και διαχωρισμοί...

 Για κάτσε λίγο ρε μάστορα... Για κάτσε να τα δούμε λίγο τα πράγματα γιατί θα τρελαθούμε στο τέλος... Ήρεμα να τα δούμε! Ήρεμα, ε! Ήρεμα και απλά, χωρίς ακαδημαϊκές ορολογίες και άλλα τέτοια να μας μπερδεύουν. Ήρεμα απλά και ανθρώπινα.

Συζητάμε τώρα σοβαρά για το αν οι "ήμερες" μέλισσες "ανταγωνίζονται" τις άγριες μέλισσες; 

Σοβαρά τώρα;

Από πότε;

Και δε μου λες... Οι "ήμερες" μέλισσες ποιες είναι δηλαδή; Οι δικές μας; Τις έχουμε εξημερώσει δηλαδή;

Και τότε γιατί κουβαλάμε στολές και καπνιστήρια ρε μάστορα; Ψέματα μας λένε τόσα χρόνια; Μπορώ να πηγαίνω και με το κοντομανικο δηλαδή;

Τι λες βρε μάστορα, να με τρελάνεις θέλεις;

Όλες οι μέλισσες άγριες δεν είναι; 

Η Apis mellifera έγινε κατοικίδιο; Από πότε;

Έλα Παναγία μου... Τι σόϊ συγκρίσεις είναι αυτές; Να συγκρίνουμε και κότες με αετούς; Γιατί αυτές οι συγκρίσεις και οι διαχωρισμοί;

Δεν είμαστε καλά...

Μήπως η "κοινή" μέλισσα έχει απολέσει τα αρχέγονα ένστικτα της, υπακούει σε εντολές και θα της φορέσουμε και κολάρο;

Τι ακριβώς λέμε;! Για όνομα του Θεού δηλαδή!

Εν τω μεταξύ μιλάμε για την Ελλάδα, έτσι... Καταλαβαίνουμε τι σημαίνει αυτό; 

Ελλάδα! 

Η Μεσόγειος είναι η 3η υψηλότερη παγκοσμίως μεταξύ 33 θερμών περιοχών βιοποικιλότητας...

Ελλάδα: 50% της φυτικής βιοποικιλότητας της Ευρώπης... και το 80% της βαλκανικής χλωρίδας...!!!

Στην Ελλάδα!

Από τα 6700 φυτικά είδη... τα 1500 υπάρχουν μόνο στην Ελλάδα!

Πόσα είδη μελισσών έχουμε στην Ευρώπη;

Περίπου 2 χιλιάδες.

Πόσα έχουμε στην Ελλάδα;

Περίπου 1100-1200.

Πόσα στη νησιωτική Ελλάδα;

Καμιά 800ρια και παραπάνω είδη!

Με λίγα λόγια πάνω από το 50% από τα είδη των άγριων μελισσών επικονιαστων ζούν στην Ελλάδα!

Πώς γίνεται αυτό;

Τι σημαίνει αυτό;

Γιατί τα αναφέρω αυτά;

Τυχαία;

Όχι βέβαια!

Επειδή από αυτά και μόνο μπορεί ο καθένας να καταλάβει ότι η φτωχή Ελλάδα μας είναι τελικά ζαμπλουτη! Γι'αυτό τα αναφέρω μάστορα!

Δεν είναι δυνατόν να παίρνουμε οποιαδήποτε άλλη χώρα και να προσπαθούμε να την  εξισώσουμε με την Ελλάδα! 

Γιατί η Ελλάδα με την μοναδική γεωμορφολογία και το κλίμα της,  αποτελεί ιδανικό καταφύγιο για τους επικονιαστες!

Μεταξύ των οποίων φυσικά, βρίσκεται ΚΑΙ η apis mellifera, η οποία είναι γηγενής αυτόχθων είδος επικονιαστη στον ελλαδικό χώρο εδώ και εκατομμύρια χρόνια!

Παρόλα αυτά φαίνεται να υπάρχει μια "εμμονή" με το θέμα. Ορισμένοι θέλουν πάση θυσία να "αποδείξουν" ότι είτε Ελλάδα είτε Αμερική είτε Ινδία, Νορβηγία ή δεν ξέρω ποια άλλη χώρα είναι το ίδιο και το αυτό! 

Ε, όχι δεν είναι! Πώς να το κάνουμε δηλαδή;! Δεν είναι το ίδιο!

Άκου ήμερη μέλισσα... Άκου κοινή μέλισσα...

Άκου διαχειριζόμενη μέλισσα... εκτρεφόμενη μέλισσα.. πόσο άσχημα μου κάθονται αυτές οι λέξεις ρε μάστορα...

Τι πάει να πει υπερβολική μελισσοκομία; Τι πάει να πει περιορισμός μελισσοκομίας; 

Γιατί; 

Που; 

Στην Ελλάδα;;;

Τι πάει να πει οικολογική και ηθική μελισσοκομία;

Υπάρχει πιο οικολογικό επάγγελμα από την μελισσοκομία;;;

Έλα από εδώ μάστορα να συζητήσουμε για ηθική άμα θες! Να δω και τη δική σου ηθική από κοντά... 

Τι είδους συζητήσεις γίνονται και σχέδια ετοιμάζονται για εμάς.. χωρίς εμάς...; 

Παγκόσμια λέει... Τι πάει να πει παγκόσμια ρε μάστορα; Τις ίδιες κλιματικές συνθήκες έχουμε στην Πελοπόννησο, στη Θεσσαλία, στη Δράμα, στο Αγρίνιο και τις ίδιες στο Θιβέτ, στην Καλιφόρνια και στο Ντουμπάι; Έχει το ίδιο ανάγλυφο η χώρα μας με πχ της Ολλανδίας; Μπορούμε να συγκρίνουμε τα νησιά του Αιγαίου με το Μπαλί; Τι σημαίνει παγκόσμια;

Για άκου κάτι πράγματα ρε μάστορα...

Το ότι ο άνθρωπος έμαθε να συνεργάζεται με τις μέλισσες αυτό δεν τις έκανε λιγότερο άγριες. Ο μελισσοκόμος έμαθε να συνυπάρχει μαζί τους!

Να τις φροντίζει. Να τις προστατεύει. 

Αυτό δεν κάνει ο μελισσοκόμος; Τι σημαίνει η ίδια η λέξη από μόνη της;

Μελισσοκόμος...

Μελισσοκόμος μάστορα είναι σύνθετη λέξη. Μέλισσα το πρώτο συνθετικό και κομος το δεύτερο συνθετικό. 

Μέλισσα + κομος = μελισσοκόμος. 

Η μέλισσα... είναι η μέλισσα και ονομάζεται έτσι από την αρχαιότητα. Το "κόμος" που προέρχεται  από το κομώ / κομέω-ῶ και που σημαίνει φροντίζω, περιποιούμαι, επιμελούμαι κλπ. 

Ναι;

Ναι!

Ο μελισσοκόμος λοιπόν είναι αυτός που φροντίζει τις μέλισσες του. 

Αυτό όμως είναι εντελώς διαφορετικό από το να λέμε ότι ο μελισσοκόμος «ελέγχει» τις μέλισσες ή ότι τις μετατρέπει σε κάτι άλλο, που δεν είναι! Τέλος πάντων.. όποιος ασχολείται με  μέλισσες καταλαβαίνει πολύ καλά τί θέλω να πω...

...που μετά από πόσες χιλιάδες χρόνια που ασκείται η μελισσοκομία σε τούτον τον τόπο, θα φτάσουμε στο σημείο να είμαστε και δακτυλοδεικτούμενοι! Γιατί πολύ φοβάμαι... όπως φαίνεται κατά 'κει το βλέπω να πηγαίνει το πράμα... Δεν είμαστε καλά...

Μάστορα... κοίταξε να δεις... αν σήμερα μειώνονται οι πληθυσμοί των επικονιαστών, θα πρέπει να κοιτάξουμε πρώτα να δούμε τι έχει γίνει και τι εξακολουθεί να γίνεται με τα δάση, τα νερά, τις πυρκαγιές, τα τσιμέντα, τα φυτοφάρμακα, τη λεηλασία των βιοτόπων, κλπ.

Δεν εξαφανίστηκαν ή απειλούνται οι άγριες μέλισσες επειδή κάποιος μελισσοκόμος έβαλε κάπου κυψέλες με τις δικές του μέλισσες. Οι μέλισσες εξαφανίζονται όταν "εξαφανίζεται" ο τόπος που τις τρέφει.

Η μελισσοκομία δεν είναι το πρόβλημα. Η μελισσοκομία μάλλον είναι η λύση! Ή θα μπορούσε να είναι! Η μελισσοκομία είναι ένας από τους τελευταίους δεσμούς του ανθρώπου με τη φυσική ισορροπία.

Πριν αρχίσουμε να ψάχνουμε ποιες είναι οι  «ένοχες»  μέλισσες λοιπόν, ας κοιτάξουμε πρώτα να δούμε τι έχουμε κάνει στη γη που τις φιλοξενεί (κι εμάς μαζί).

Μπορεί να είμαι λάθος... Μπορείς να με διορθώσεις...

Εγώ μια φορά στο λέω πως ανησυχώ...

μέλισσες vs μέλισσες…

 

Όλο και σε κάποιο άρθρο, δήλωση, άποψη, ανάρτηση ή συζήτηση θα πέσω, που θα αφορά  την επίδραση της μελισσοκομίας στις άγριες μέλισσες και τους υπόλοιπους επικονιαστές των οικοσυστημάτων. Φαίνεται μάλιστα ότι το θέμα έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον τόσο των επιστημόνων όσο και του ευρύτερου κοινού. Υπάρχει όμως μια διαφορά στο πως αντιλαμβάνεται τα πράγματα ο ένας και πώς ο άλλος. Γιατί το λέω αυτό; Επειδή ένας επιστήμονας, σαφώς και θα ενδιαφερθεί, θα ψάξει, θα ερευνήσει και θα διαμορφώσει και θα είναι σε θέση να καταθέσει εν πάση περιπτώσει  μία άποψη επί του θέματος. Έχει τις βάσεις, τα εργαλεία και τον τρόπο να το κάνει. Το ευρύτερο κοινό όμως; Πώς μπορώ εγώ, ένας κοινός θνητός, να διαμορφώσω άποψη; Κι αν συναντήσω έναν φίλο μου και με ρωτήσει «ρε ‘συ μάστορα… "το και το" διάβασα… τι έχεις να μου πεις»; Τί θα του πω;  Ποια θα είναι τα επιχειρήματα μου; Πώς, με τι στοιχεία και τί δεδομένα; Να σου πω πως; Κατεβάζοντας τα ράφια της βιβλιοθήκης κάτω, ανοίγοντας υπολογιστές, ψάχνοντας στα αρχεία μου, στο διαδίκτυο, βγάζοντας τα μάτια μου και σπάζοντας το κεφάλι μου και τα δάχτυλα μου στο πληκτρολόγιο! Κάπως έτσι…!

Πριν βιαστείς να στρέψεις τα βέλη σου εναντίων μου λοιπόν ή εναντίων οποιουδήποτε άλλου μελισσοκόμου… και για να μην σε κουράζω – που θα σε κουράσω λίγο εδώ για να είμαι ειλικρινείς - ας μπούμε στο ψητό…

Κάποια δημοσιεύματα λοιπόν, υποστηρίζουν ότι οι μέλισσες των μελισσοκόμων (Apis mellifera) ανταγωνίζονται ή ακόμα και απειλούν την επιβίωση των άλλων ειδών μελισσών! Των άγριων! Είναι όμως έτσι τα πράγματα ή μήπως όχι; Μήπως δεν είναι τόσο απλή αλλά να είναι κάπως πιο σύνθετη αυτή η ιστορία;

Δεδομένα μάστορα!

Γιατί μάστορα, αν δεν συνοδεύουμε τη συζήτηση και με λίγα δεδομένα, λίγους  αριθμούς και λίγη οικολογική συνείδηση/κατανόηση, κινδυνεύουμε να βγάλουμε λανθασμένα συμπεράσματα. Τι, όχι; Για να τα βάλουμε κάτω λοιπόν…

Ελλάδα και αριθμοί λοιπόν!

Η Ελλάδα ας πούμε ότι έχει περίπου 20.000 μελισσοκόμους και από 1,5 έως 2 εκατομμύρια μελίσσια.

Ποια είναι η έκταση της Ελλάδας;

Η Ελλάδα έχει έκταση 131.957 τετραγωνικά χιλιομέτρα. Άρα λοιπόν αντιστοιχούν περίπου  11–17 μελίσσια ανά km² σε ολόκληρη τη χώρα. Μιας και είμαστε και μία μεσογειακή χώρα, μπορούμε να ισχυριστούμε ότι, αυτή η χώρα θα μπορούσε να υποστηρίξει  20 μελίσσια ανά km². Βεβαίως και θα μπορούσε! Ίσως και περισσότερα θα μπορούσε. Το μεσογειακό κλίμα, ο τόπος ευνοεί. Μιλάμε όμως για ένα μέσο βιώσιμο επίπεδο ώστε να μην υπάρχει ζήτημα/πρόβλημα π.χ. με τα «αποθέματα» (γύρη, νέκταρ, μελιτώματα, κλπ)

Θα μου πεις "πως από τα 11-17, πήγες στα 20 μελίσσια ανά km²". Υπομονή! Συνεχίζουμε…

Μήπως κάτι έχουμε παραβλέψει; Μήπως η Ελλάδα… είναι λίγο μεγαλύτερη; Η Ελλάδα πέρα από το ιδιαίτερο κλίμα που έχει, είναι μια χώρα με ιδιαίτερο ανάγλυφο, ναι; Ναι!  Είναι μια ορεινή χώρα. Για σκέψου… Τι θα γινόταν άραγε, αν «τεντώναμε» τον χάρτη της Ελλάδος;  Γιατί  αν λάβουμε υπόψιν τα όρη, τα βουνά, τους κάμπους, τις χαράδρες,  τις πλαγιές κλπ και τέλος πάντων, την πραγματική, συνολική επιφάνεια του εδάφους… και όχι μόνο το επίπεδο αποτύπωμα που βλέπουμε στον χάρτη, τότε η χώρα θα είχε τουλάχιστον 10–15% μεγαλύτερη επιφάνεια σε σχέση με την επίπεδη χαρτογραφική. Πραγματική επιφάνεια! Οπότε μάστορα, αν δούμε τον χάρτη «αλλιώς», η πραγματική έκταση της Ελλάδας φτάνει να προσεγγίζει τα 150.000 km² και βάλε.

Τι σημαίνει αυτό;

Αυτό σημαίνει ότι η πυκνότητα των μελισσιών δεν είναι τελικά 11–17 ανά km² αλλά περίπου 10–14 μελίσσια ανά km². Αυτό τι μας δείχνει; Αυτό μας δείχνει ότι η Ελλάδα, όχι μόνο δεν λειτουργεί πάνω από τα θεωρητικά βιώσιμα όρια αλλά το αντίθετο (θα μπορούσε να έχει ακόμα περισσότερα μελίσσια, χωρίς να χαλάει καμία ισορροπία).  Ιδιαίτερα αν λάβουμε υπόψη την βιοποικιλότητα και τα ιδιαίτερα χαρακτηρίστηκα  του ελληνικού τοπίου. Η τρισδιάστατη υπέροχη γεωμορφολογία μας, με τα βουνά, τις κοιλάδες και τις διαφορετικές ανθοφορίες σε διαφορετικά ύψη, το ιδιαίτερο κλίμα και μικροκλίμα της κάθε περιοχής, κλπ αυξάνουν γενικά τη διαθεσιμότητα ανθικών πόρων.

Η μελισσοκομία και οι μέλισσες των μελισσοκόμων λοιπόν, αφήνουν άφθονο χώρο και τροφή για τα υπόλοιπα είδη!

Και η επιστήμη; Τι λέει η επιστήμη για όλα αυτά; Εμείς καλά τα λέμε αλλά… Τι συμβαίνει τελικά; Υπάρχει ανταγωνισμός μεταξύ των μελισσών ή όχι;

Επειδή δεν μας αρέσει να τα βλέπουμε μονοδιάστατα τα πράγματα…

Η βιβλιογραφία περιγράφει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις, όταν μεγάλοι αριθμοί κυψελών συγκεντρώνονται σε έναν περιορισμένο χώρο με περιορισμένες ανθοφορίες, μπορεί να παρατηρηθούν ενδείξεις ανταγωνισμού με άγριες μέλισσες ή άλλους επικονιαστές. Λογικό δεν είναι αυτό; Ποιος μελισσοκόμος θα επέλεγε να πάει σε μία τέτοια περιοχή βέβαια και με πολλά μελίσσια κιόλας, δεν ξέρω…

Μια μελέτη που έγινε στη Γαλλία μας λέει ότι σε υψηλής πυκνότητας μελισσοκομικού ενδιαφέροντος σημεία, η παρουσία των μελισσοκομείων (μελισσοκόμοι δηλαδή με τις μέλισσες τους) μείωνε την εμφάνιση και την πρόσβαση των άγριων μελισσών σε πηγές γύρης και νέκταρ (άνθη) σε ακτίνα αρκετών μέτρων γύρω από το μελισσοκομείο. Λογικό μου φαίνεται και αυτό. Αν κάποιος έχει δουλέψει, γνωρίσει, διαβάσει για την μελισσοκομία στην Γαλλία βέβαια (και σε άλλες χώρες προφανώς), θα καταλάβει μερικές σημαντικές διαφορές σε σχέση τουλάχιστον με την Ελλάδα. Θέλω να πω ότι, όταν μιλάμε για μελισσοκομία στην Ελλάδα δεν πρόκειται για κάποια βιομηχανική, υπερεντατική δραστηριότητα. Δεν είναι πολλές οι χώρες που μπορεί να ασκηθεί κατά αυτόν τον τρόπο η μελισσοκομία άλλωστε.

Άλλες ανασκοπήσεις μας λένε για πιθανές αρνητικές επιπτώσεις. Πχ όσον αφορά την ανταγωνιστική συμπεριφορά ή τη μετάδοση παθογόνων.Τα αποτελέσματα αυτά όμως δεν είναι μονοσήμαντα και εξαρτώνται έντονα από το κάθε πλαίσιο της εκάστοτε μελέτης… το γεωγραφικό σημείο του κάθε τόπου και σίγουρα εξαρτώνται και από την κατεύθυνση της κάθε έρευνας.

Κάποιες άλλες έρευνες βρήκαν ότι η παρουσία περισσοτέρων «δικών» μας  μελισσών μπορεί να επηρεάσει το πώς οι άγριοι επικονιαστές χρησιμοποιούν τις ανθικές πηγές ή να επηρεάσει ακόμα και την ίδια την επικονίαση, με αποτέλεσμα πιθανές αλλαγές στα ίδια τα φυτά. Νομίζω ότι κάτι τέτοιο είναι ακραίο…

Σημαντικό! Κάπου εδώ θα πρέπει να τονίσουμε και το εξής: πολλές από αυτές τις μελέτες  δεν μετρούν άμεσα την επίδραση πχ στην ικανότητα αναπαραγωγής ή στην πληθυσμιακή δυναμική των άγριων ειδών μελισσών… είναι σχεδόν αδύνατον να γίνει κάτι τέτοιο… που αυτό όμως είναι κι ένα κρίσιμο κριτήριο για να μπορέσει κανείς να καταλήξει, σε μια ας πούμε καταληκτική και βιώσιμη συμπερασματολογία.

Η μελισσοκομία βοηθά και προστατεύει το περιβάλλον. Το έχω ξαναπεί και θα συνεχίσω να το λέω.

*η υπεύθυνη μελισσοκομία

Σε αντίθεση με την εικόνα μιας μονοδιάστατης σύγκρουσης (μέλισσες vs άγριες μέλισσες), υπάρχουν αρκετοί λόγοι που δείχνουν ότι η υπεύθυνη μελισσοκομία μπορεί στην πραγματικότητα να ενισχύσει τα οικοσυστήματα. Γιατί; Για ποια θέματα μάχεται ο μελισσοκόμος;

Κίνητρο προστασίας φυσικών ενδιαιτημάτων:

Η οικονομική αξία των δασών, των θυμαρότοπων, των ρεικότοπων και άλλων φυσικών εκτάσεων για παραγωγή υψηλής ποιότητας μελιού αποτελεί σημαντικό λόγο για να διατηρούνται αυτοί οι τόποι άθικτοι, μειώνοντας αποψιλώσεις ή μετατροπές σε εντατική αγροτική γη.

Περιορισμός φυτοφαρμάκων:

Οι μελισσοκόμοι είναι από τις ομάδες που πιέζουν για περιορισμό επικίνδυνων μελισσοτοξικών εντομοκτόνων, παρασιτοκτόνων. Επίσης πιέζουν για εφαρμογή πρακτικών φιλικών προς τους επικονιαστές, καθώς η χρήση φυτοφαρμάκων απειλεί άμεσα τόσο τις δικές τους μέλισσες όσο και τις άγριες. Αυτές οι πιέσεις ωφελούν ιδιαίτερα και τα άγρια είδη, τα οποία είναι συχνά πιο ευαίσθητα στην έκθεση σε χημικά.

Διατήρηση και αύξηση φυτών/δέντρων/βοτάνων/λουλουδιών:

Οι μελισσοκόμοι συχνά φυτεύουν ή υποστηρίζουν τη διατήρηση ανθοφόρων ζωνών (π.χ. θυμάρια, ρείκια, αγριολεβάντες, δέντρα, ολόκληρα λιβάδια με αυτοφυή βλάστηση κλπ), που ωφελούν όχι μόνο τις εκτρεφόμενες μέλισσες αλλά και άλλους επικονιαστές όπως βομβίνους, μοναχικές μέλισσες και πεταλούδες.

Αναβάθμιση των τοπίων:

Η ύπαρξη μελισσιών σε έναν τόπο, ενισχύει την βιοποικιλότητα. Τα μελίσσια μπορούν να ισορροπίσουν/βελτιώσουν την φυσική λειτουργία αγροδασικών τοπίων, συμβάλλοντας στην ανθεκτικότητα των οικοσυστημάτων.

Το θέμα λοιπόν δεν είναι τόσο μεταξύ μελισσών. Το θέμα είναι πιο σοβαρό σε: μονοκαλλιέργειες, ψεκασμούς, νεονικοτινοειδή και άλλα επικίνδυνα σκευάσματα, αποψιλώσεις, έλλειψη παιδείας/ενημέρωσης, μόλυνση, ρύπανση, ηχορύπανση, φωτορύπανση, τσιμεντοποίηση, ανθρώπινες επεμβατικές προς την φύση δραστηριότητες, κλπ

Ποιο είναι τελικά το συμπέρασμα;

Η μελισσοκομία, σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί απειλή για τις άγριες μέλισσες ή άλλους επικονιαστές. Στις περισσότερες περιπτώσεις, όταν ασκείται υπεύθυνα και με σεβασμό ενισχύει συνολικά την βιοποικιλότητα, την διατήρηση και την υγεία του περιβάλλοντος όπου αυτή ασκείται.

Η Ελλάδα, με το πολύμορφο και ορεινό της ανάγλυφο, λειτουργεί σε επίπεδα πυκνότητας μελισσιών που βρίσκονται κάτω από τα θεωρητικά βιώσιμα όρια. Ιδίως αν λάβουμε υπόψη και την πραγματική (τρισδιάστατη) επιφάνεια. Η «μέλισσα μας» φυσικά μπορεί και συνυπάρχει με τις άγριες μέλισσες. Ο συνδυασμός της μελισσοκομίας και οι πρακτικές προστασίας της φύσης από τους μελισσοκόμους, δείχνει ότι - η Ελληνική μελισσοκομία τουλάχιστον - δεν αποτελεί καμία απειλή για τα άγρια είδη μελισσών/επικονιαστών.  Αντιθέτως, θα έπρεπε και οι μέλισσες και οι μελισσοκόμοι να θεωρούνται (και είναι) σύμμαχοι και αναπόσπαστο κομμάτι της Ελληνικής φύσης.

 

 

 

Βιβλιογραφία και πηγές για περαιτέρω μελέτη (για όποιον έχει όρεξη)

 

Henry, M. & Rodet, G. (2018). Controlling the impact of the managed honeybee on wild bees in protected areas. Scientific Reports. Scientific Reports: Controlling the impact of the managed honeybee on wild bees in protected areas

https://www.nature.com/articles/s41598-018-27591-y?utm_source=chatgpt.com

 

Iwasaki, J. M. & Hogendoorn, K. (2022). Mounting evidence that managed and introduced bees have negative impacts on wild bees. Current Research in Insect Science. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36003276/

 

Review: Do managed bees have negative effects on wild bees? (2017 systematic review). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29220412/

 

Honeybee spillover reshuffles pollinator diets and affects plant reproductive success. Nature Ecology & Evolution (Magrach et al., 2017). https://www.nature.com/articles/s41559-017-0249-9?utm_source=chatgpt.com

 

Beekeeping in natural areas and its effects on wild bees (2025). https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S000632072500134X?utm_source=chatgpt.com

 

Mallinger, R.E. et al. (2017). Do managed bees have negative effects on wild bees? Current Opinion in Insect Science.

 

Henry, M. & Rodet, G. (2018). Controlling the impact of managed honeybees on wild bees. Scientific Reports.

 

Garibaldi, L.A. et al. (2013). Wild pollinators enhance fruit set of crops. Science.

 

Goulson, D. & Sparrow, K. (2009). Evidence for competition between honeybees and bumblebees.

Θέλω να γίνω μελισσοκόμος!

Γειά σας καλοί μου άνθρωποι!

Αυτά που θα ακολουθήσουν αφορούν φίλους μου, που συχνά με ρωτάνε... Αναφέρω λοιπόν παρακάτω, μερικά από τα σημαντικότερα ζητήματα που πρέπει να έχει κατά νου, όποιος φίλος σκέφτεται να ασχοληθεί με τις μέλισσες.

Φυσικά, δεν είναι τόσο απλά τα πράγματα. Μην παρεξηγιώμαστε! Εδώ γίνεται μία αναφορά στα σημεία... δεν γράφουμε βιβλίο, έτσι;

Τί λέγαμε; Α, ναι! 

Θέλω να γίνω μελισσοκόμος!   

Από που ξεκινάω; Τι πρέπει να γνωρίζω; 

• δεν είμαι αλλεργικός
• δεν φοβάμαι τα έντομα (γενικώς)
• δεν πρέπει να έχω την πεποίθηση ότι θα βγάλω ένα σωρό μέλι κι ένα κάρο λεφτά απο την μελισσοκομία (τουλάχιστον όχι από την αρχή)
• έχω αρκετό χρόνο ώστε να μπορώ να ασχοληθώ με τα μελίσσια που θα αποκτήσω
• έχω να διαθέσω ένα κεφάλαιο για τα πρώτα απαραίτητα έξοδα μου (κυψέλες, μελισσοσμήνη και εξοπλισμό) 
• είμαι πρόθυμος να αφιερώσω αρκετό χρόνο σε βιβλία, σεμινάρια, κλπ

έπειτα: 

• καλό θα ήταν πριν κάνω την αρχή μόνος μου, να κάνω μια προσπάθεια να βρω κάποιον παλιό μελισσοκόμο, κοντά στην περιοχή μου, να του ζητήσω να δουλέψω μαζί του. 

Δίπλα σε αυτόν θα μάθω πολλές πληροφορίες που στην πορεία θα μου φανούν χρήσιμες και θα αποφύγω αρκετά λάθη που πιθανόν θα έκανα αν ξεκινούσα μόνος μου.

• πριν ξεκινήσω, θα πρέπει να φροντίσω να μάθω οπωσδήποτε τις βασικές αρχές της μελισσοκομίας. Βασικοί μελισσοκομικοί χειρισμοί, ανθοφορίες, συμπεριφορά μελισσών, ασθένειες, εχθροί, νομοθεσία κλπ

κάτι ακόμα:

• ποτέ να μην υποτιμάμε τους παλιούς μελισσοκόμους. 

Το ότι μάθαμε κάποια πράγματα και γίναμε καλοί μελισσοκόμοι, αυτό δεν σημαίνει ότι ο παλιός μελισσοκόμος δεν είναι καλός ή ότι δεν “ψάχνεται”. 

Ίσα - ίσα που οι μελισσοκόμοι ανήκουν σε έναν κλάδο ο οποίος δεν παύει να ενημερώνεται ποτέ.

να μην ξεχνάμε επίσης ότι:

• ναι μεν, πρέπει να έχουμε κάποιες γνώσεις όσον αφορά την μελισσοκομία αλλά απαιτείται επίσης να είμαστε και σε  μια σχετικά καλή φυσική - σωματική κατάσταση. 

Η μελισσοκομία απαιτεί πχ πολύ σκύψιμο… έχει πολύ βάρος, πράγμα που σημαίνει ότι καταπονείται το σώμα (κυρίως η μέση). 

Αν λοιπόν για παράδειγμα έχει προηγηθεί κάποιο χειρουργείο ή αν υπάρχει κάποια ευαισθησία, θα πρέπει οι χειρισμοί που απαιτούνται, να γίνονται με ιδιαίτερη προσοχή.

• δεν ξεκινάω να μάθω μελισσοκομία από το ίντερνετ (YouTube, Facebook, bloggs κλπ). Καλό είναι και το ίντερνετ αλλά όπως έχουμε ξαναπεί κρύβει και πολλές “παγίδες”.

Ξεκινάμε λοιπόν από βιβλία, σεμινάρια, μελισσοκομικά περιοδικά, κάποια σχολή αν είναι εφικτό (θα ήταν και το καλύτερο) κι έπειτα (εφόσον έχουμε αποκτήσει τα κατάλληλα φίλτρα)  μπορούμε να κάνουμε και την έρευνα μας στο διαδίκτυο.

• να είμαι συγκρατημένος… τα περισσότερα και πιο σοβαρά λάθη στη μελισσοκομία, συνήθως γίνονται όταν “τα έχουμε μάθει”... Δεν επαναπαύομαι λοιπόν! 

Όλοι οι μελισσοκόμοι είμαστε αιώνιοι μαθητές της μέλισσας.

Επάγγελμα μελισσοκόμος

 Λουστραδορος, γανωτής, σαμαράς, νερουλάς, καστανάς, αχθοφόρος, αμαξάς, λατερνατζής, πεταλωτής και άλλα επαγγέλματα που λησμονήθηκαν...

Τι κοινό όμως μπορεί να έχουν όλα αυτά τα επαγγέλματα με τους μελισσοκόμους; Αυτά τα επαγγέλματα έχουν εξαφανιστεί.

Μάντεψε... Οι μελισσοκόμοι οδεύουν προς εξαφάνιση!

Υπερβολές;

Αν δεν το πιστεύεις, ρίξε μια ματιά στις αγγελίες και θα καταλάβεις.

Κάνε μια συζήτηση με έναν μελισσοκόμο και θα καταλάβεις ακόμα περισσότερα.

Αν είσαι μελισσοκόμος τότε ήδη νιώθεις την απειλή που πλησιάζει όλο και πιο κοντά.

Ξέρεις γιατί πολλοί μελισσοκόμοι έχουν και δεύτερη εργασία; 

Επειδή δεν υπάρχει στήριξη! Επειδή μπορεί μια χρονιά να είναι καλή και δύο χρονιές να πρέπει να ξαναριξει το κέρδος της πρώτης στα μελίσσια του και ακόμα πιο πολλά. Όλα τα αγροτικά επαγγέλματα είναι έτσι. 

Γιατί;

Επειδή όσο και να θέλει ο άνθρωπος, άμα δεν δώσει η φύση δεν γίνεται τίποτα. Αν συμβεί μια φυσική καταστροφή, θα καταστραφεί και η παραγωγή. Πλημμύρες, πυρκαγιές, καύσωνες , δυνατοί άνεμοι, χαλάζι, παγετός ήταν και είναι πάντα από τους μεγαλύτερους εχθρούς του παραγωγού. Γι'αυτό χρειάζεται στήριξη ο παραγωγός.

Δεν κάνω αναφορά σε "ανθρωπογενής καταστροφές" κλπ όπως κλοπές, βανδαλισμοί, νομοθεσίες, κωλύματα, νοθείες, ελληνοποιήσεις κλπ γιατί το κείμενο θα καταλήξει τεράστιο και ίσως κουραστικό. Πρόκειται για πάρα πολύ σοβαρά και κύρια προβλήματα, τα οποία θα πρέπει λυθούν άμεσα από τους αρμόδιους!

Συνεχίζουμε... Και γιατί να συνεχίζει κάποιος να ασχολείται εφόσον είναι τόσο μεγάλα τα κόστη και τα ρίσκα; Γιατί συνεχίζεις να είσαι μελισσοκόμος;

Καταρχήν ας ξεκαθαρίσουμε ότι είναι κι αυτό ένα επάγγελμα όπως τόσα άλλα. Κάποιος επιλέγει να γίνει δικηγόρος, κάποιος άλλος υδραυλικός, μάγειρας, ελαιοπαραγωγός, γραφίστας, μουσικός, ιατρός... μελισσοκόμος λοιπόν... Γιατί όχι;

Επίσης επειδή πρέπει να τρώμε. 

Ο πρωτογενής τομέας παράγει. Ο δευτερογενής ή/και ο τριτογενής τομείς, δεν παράγουν. Διαχειρίζονται, πουλάνε, αγοράζουν κλπ. 

Με λίγα λόγια -όπως έχουμε ξαναπεί- ο πρωτογενής τομέας παράγει την τροφή μας, την ένδυση μας κλπ και οι άλλοι τομείς ασχολούνται με άυλες υπηρεσίες.

Αν δεν υπάρχει κόσμος να παράγει, τότε πολύ απλά δεν θα έχουμε να φάμε ή ακόμα και να ντυθούμε.

Γι'αυτό είναι τόσο σπουδαία η πρωτογενής παραγωγή. Γι'αυτό ο αγρότης χρειάζεται στήριξη από την πολιτεία.

Πάμε πάλι στον μελισσοκόμο.

Τι παράγει ο μελισσοκόμος;

Μέλι, γύρη, βασιλικό πολτό, πρόπολη, κερί και δηλητήριο, είναι τα προϊόντα που παράγει ο μελισσοκόμος και τα οποία χρησιμοποιούνται εδώ και αιώνες, είτε σαν απλές γλυκαντικές ουσίες στις κουζίνες μας, είτε για τις θεραπευτικές και καλλυντικές ιδιότητες τους.

Επίσης, οι μελισσοκόμοι έχουν μέλισσες (προφανώς), οι οποίες επιτελούν στο μέγιστο βαθμό μια από τις σημαντικότερες εργασίες που υπάρχουν σε αυτόν τον πλανήτη, την επικονίαση.

Δίχως την επικονίαση που πραγματοποιούν οι μέλισσες, σχεδόν όλα τα βρώσιμα (και όχι μόνο) προϊόντα από τα ράφια των καταστημάτων θα εξαφανίζονταν. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι με απόφαση του ΟΗΕ η μέλισσα χαρακτηρίστηκε ως το πολυτιμότερο πλάσμα σε αυτόν τον πλανήτη.

Επιπλέον, οι μελισσοκόμοι καθώς φροντίζουν για το καλό των μελισσών τους, ταυτόχρονα φροντίζουν και για τα υπόλοιπα είδη άγριων μελισσών και άλλων επικονιαστών που ζουν στην ευρύτερη περιοχή του κάθε μελισσοκομείου.

Πως;

Εφόσον ο μελισσοκόμος αποφεύγει να χρησιμοποιεί ο ίδιος, παράλληλα μάχεται ενάντια σε πυρκαγιές , αποψιλωσεις, στη χρήση παρασιτοκτόνων, ζιζανιοκτόνων και άλλων σκευασμάτων που βλάπτουν τις μέλισσες και τη φύση γενικότερα. 

Ο μελισσοκόμος προστατεύει τα δάση... Διατηρεί δρόμους και μονοπάτια ανοιχτά... Γνωρίζει τη φύση, την αγαπά, την σέβεται και την προστατεύει. Εκείνη είναι άλλωστε αυτή που θα του δώσει και το μεροκάματο του. Θα ήταν παράλογο να ισχύει κάτι αντίθετο άλλωστε.

Κατά κάποιον τρόπο λοιπόν ο καθένας μελισσοκόμος έχει υπό την προστασία του και την περιοχή που έχει εγκατασταθεί με τις μέλισσες του.

Δυστυχώς οι μελισσοκόμοι αυτού του τόπου, παρόλο που παράγουν όλα αυτά τα άριστα προϊόντα που αναφέραμε παραπάνω, και παρόλη την τεράστια προσπάθεια που καταβάλλουν να καταφέρουν να σταθούν στα πόδια τους, δεν λαμβάνουν καμία ουσιαστική βοήθεια από την πολιτεία. Αυτό είναι κάτι που θα πρέπει να αλλάξει άμεσα και που μας αφορά άμεσα... όλους μας!

Χωρίς μέλισσες, δεν μπορούμε να έχουμε παραγωγή... Κι αν δεν έχουμε παραγωγή, τότε με τι θα τροφή θα ζήσουμε;

Κι αν εξαφανιστούν και οι μελισσοκόμοι...;

Ο Αριστοτέλης ήταν ο πρώτος που μελέτησε ενδελεχώς τις μέλισσες και έγραψε για αυτές στο έργο του «Περί τα ζώα ιστορίαι». Τις θεωρούσε θεϊκές...

Ο Αριστοτέλης επίσης

 είχε πει:

"Πασών των επιστημών μήτηρ τε καί τροφός Γεωργία εστί"

Μην βιάζεσαι να κρίνεις

Μερικές φορές, μέσα στον κόσμο του ίντερνετ, κυρίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, συναντάμε διάφορες σελίδες ή ομάδες που έχουν δημιουργηθεί από ανθρώπους που αγαπούν τη φύση. Από ανθρώπους που ασχολούνται με δέντρα, φυτά, πετρώματα, βουνά, κάμπους, θάλασσες, δάση, πάρκα, πεταλούδες, πτηνά, έντομα, θηλαστικά και γενικότερα με την χλωρίδα και την πανίδα της χώρας μας. 

Ανάμεσα στο πλήθος αυτών των αναρτήσεων υπάρχουν και ορισμένες περιπτώσεις με φωτογραφίες ντροπιαστικές για τους μελισσοκόμους. 

Φωτογραφίες με πεταμένες κυψέλες, σπασμένες παλέτες, λάστιχα αυτοκινήτων, άδεια σακουλάκια από μελισσοτροφές, διαφόρων ειδών σκουπίδια πεταμένα ολούθε και γενικότερα να επικρατεί στο σημείο μια απαράδεκτη κατάσταση.

Θυμάμαι σε μία τέτοια περίπτωση - ανάρτηση, πριν μερικά χρόνια... με αντίστοιχες φωτογραφίες όπως περιγράφουμε, έσπευσαν κατά δεκάδες όλοι οι "δικαστές" να σταυρώσουν έναν άνθρωπο. Και γιατί το λέω αυτό;

Στην προκειμένη, βλέπαμε στις φωτογραφίες με σειρές από λάστιχα και σε κάποιες άκρες σορουδάκια από σακουλάκια μελισσοτροφών τα οποία ήταν πλακωμένα με πέτρες (λογικά για να μην τα παρασύρει ο αέρας). Σε μια άλλη άκρη ήταν και μια ντάνα παλέτες. Άλλες γερές κι άλλες όχι…

Τι έγινε λοιπόν;

Κάποιος μελισσοκόμος, προφανώς μετέφερε τα μελίσσια του σε κάποια άλλη περιοχή. Και όπως έλεγαν και στα σχόλια, αυτός ο άθλιος, ο βρωμιάρης, ο απαράδεκτος, ο έτσι, ο αλλιώς, ο αυτός που δεν του αξίζει να έχει μελίσσια και δεν πρέπει να λέγεται μελισσοκόμος... Τα παράτησε όλα έτσι και ούτε που τον ένοιαζε... Ο αναίσθητος! Ντροπή!

Αυτός ο άνθρωπος λοιπόν... Μάθαμε μετά από λίγες μέρες ότι κατά τη μεταφορά έπαθε έμφραγμα...

Έμφραγμα! 

Αυτός ήταν ο λόγος λοιπόν που έμειναν εκεί τα λάστιχα και οι σωροί με τα σακουλάκια! 

Μα καλά...; 

Το ότι τα λάστιχα ήταν τόσο καλά στοιχισμένα... Το ότι τα σακουλάκια ήταν σε σωρούς... 

Το ότι κατά τα άλλα ο χώρος ήταν περιποιημένος και καθαρός... Δεν προκάλεσε κάποια εντύπωση; Δεν έφερε ερωτηματικά; 

Ακόμα και ορισμένοι μελισσοκόμοι βιάστηκαν να σχολιάσουν και να προσάψουν διάφορους χαρακτηρισμούς... Λυπηρό...

Κάποιοι συνάδελφοι που ήταν από το χωριό του μελισσοκόμου, μόλις έμαθαν τι συνέβη στον άνθρωπο, χωρίς να χάσουν χρόνο , πήγαν στο σημείο, μάζεψαν τα λάστιχα και ότι άλλο είχε απομείνει... Βοήθησαν τον συνάδελφο τους να ολοκληρώσει την μεταφορά και να τακτοποιήσει τα μελίσσια του... και άφησαν το μέρος πεντακάθαρο!

Άλλη περίπτωση:

Ξανά φωτογραφίες και αυστηρά σχόλια, όπως και στην προηγούμενη περίπτωση.

Ο μελισσοκόμος σε αυτήν την περίπτωση έπαθε αλλεργικό σοκ. 

Ναι, ακόμα κι ένας μελισσοκόμος μπορεί να το πάθει αυτό και είναι κάτι πολύ δυσάρεστο και πολύ επικίνδυνο... καθώς ο μελισσοκόμος πηγαίνει στις μέλισσες του νιώθοντας ασφάλεια και σιγουριά... Ξαφνικά σε μια ανύποπτη στιγμή, μπορεί να συμβεί το κακό... 

Για καλή του τύχη του συναδέλφου, είχε πάει στις μέλισσες μαζί με τον γιό του, ο οποίος τον πήρε άρον - άρον να τον πάει στο νοσοκομείο. Ούτε σακούλες μάζεψαν, ούτε κουβάδες, ούτε τίποτα. Μόνο το καπνιστήρι πήρανε μαζί τους μην πάρει καμιά φωτιά. Τα βροντηξαν όλα κι έφυγαν κακήν κακώς. Και σε αυτήν την περίπτωση, ο γιος επέστρεψε στο σημείο τις επόμενες μέρες και καθάρισε.

Ωστόσο, οι φωτογραφίες και τα σχόλια είχαν ανάψει φωτιές στα κοινωνικά δίκτυα...

Σου έχει τύχει ποτέ μάστορα να συμβεί κάτι ξαφνικό, αναπάντεχο, επείγον περιστατικό πάνω στη δουλειά σου;

Καταλαβαίνεις πως το εννοώ;

Και θα μου πεις: "και τι μου λες τώρα ρε μάστορα δηλαδή; Ότι άμα μου τύχει κάτι έκτακτο θα τα παρατήσω όλα όπως - όπως και θα γίνω καπνός";

Θα σου πω: "μπορεί ναι, μπορεί και όχι… ανάλογα με την περίπτωση…"

Άλλο όμως θέλω να πω…

Τι θέλω να πω;

Θέλω να πω ότι:

Ο μελισσοκόμος είναι αυτός που θα αφήσει από ελάχιστο ως μηδαμινό αποτύπωμα στη φύση. 

Γνωρίζεις πόσοι μελισσοκόμοι υπάρχουν σε τούτη τη χώρα; Εγώ θα σου πω ότι είναι πάνω από είκοσι χιλιάδες μελισσοκόμοι. Θεωρείς λοιπόν ότι οι περισσότεροι από αυτούς είναι αναίσθητοι; 

Όχι. Δεν είναι. Ξέρω ότι δεν είναι δυνατόν να ελέγξει κανείς χιλιάδες μελισσοκομεία από τη μια στιγμή στην άλλη… αλλά όντας ο ίδιος μελισσοκόμος και έχοντας την τιμή να γνωρίζω αρκετούς συναδέλφους, μπορώ με βεβαιότητα να πω ότι όχι δεν είναι αναίσθητοι αλλά αντιθέτως είναι από τους πιο συνειδητοποιημένους κι ευαισθητοποιημένους ανθρώπους σε ότι αφορά την φύση!

Ακόμα κι αν πέσεις σε κάποιον "αδιάφορο" μελισσοκόμο όσον αφορά το περιβάλλον (πράγμα εξαιρετικά σπάνιο), ο οποίος βαριέται να μαζέψει τα σκουπίδια του... Θα τα μαζέψει! Ακόμα κι αν βαριέται, ακόμα κι αν είναι πτώμα από την κούραση θα τα μαζέψει. Θα καθαρίσει το μελισσοκομείο του και τον τριγύρω χώρο. 

Γιατί; 

Επειδή αν αφήσει πχ το σακουλάκι της μελισσοτροφής πεταμένο… ή οποιοδήποτε άλλο σακουλάκι, ταπερακι ή όποιο άλλο σκουπίδι… αν μετά βρέξει και αυτό γεμίσει νερό, θα πνιγούν οι μέλισσες του μέσα σε αυτό. Οπότε, όσο κι αν βαριέται... όσο κουρασμένος κι αν είναι... Θα σκύψει και θα μαζέψει τα σκουπίδια.

Άλλο ένα περιστατικό.

Ξέρω μελισσοκόμο που του έτυχε κάτι άλλο κάποτε. Είχε πάει να βάλει μελοζύμαρα στα μελισσάκια του. Μοίρασε ακριβώς… είκοσι σακουλάκια στα είκοσι μελισσάκια που είχε. Από ένα στο καθένα. Έβγαζε το άδειο, έβαζε το γεμάτο. Τα άδεια που ήταν για πέταμα, τα έβαζε σε μια χάρτινη κούτα που είχε από κοντά. 

Ο άνθρωπος ήταν πολύ μερακλής. Ψείρας! Ωραίος τύπος όμως! Σε κανένα μελίσσι δεν είχε λάστιχα παρά μόνο κάνα - δυο που τα είχε βάλει στην άκρη για να τα αποσύρει... Δεξαμενές με νερό, πινακίδες, φτυάρια, πυροσβεστήρες… πολύ περιποιημένο μελισσοκομίο!

Μέχρι και κάδο απορριμμάτων είχε στο μελισσοκομίο του! 

Πήρε λοιπόν την παλιά σάκκουλα του κάδου που είχε γεμίσει, να την πετάξει, έβαλε μια καινούργια στον κάδο και επειδή είχε κι άλλα πράγματα να κουβαλήσει δεν πήρε την κούτα με τα σακουλάκια μαζί του. Την έριξε στον κάδο όμως κι έβαλε και μια ασηκωτη κοτρώνα πάνω στο καπάκι!

Έλα όμως που εκείνες τις μέρες έβαλε ένα νοτιά και έκανε έναν κατακλυσμό που χάλασε τον κόσμο! Ούτε κοτρώνα, ούτε κάδος, ούτε κυψέλες, ούτε τίποτα δεν έμεινε όρθιο!

Με πήρε τηλέφωνο το παλικάρι και πήγαμε μέσα στον παλιοκαιρο να σηκώσουμε τα μελίσσια και να μαζέψουμε τα σκουπίδια.

Το τι εικόνα μπορεί να κάνει ο πεσμένος κάδος, η σακούλα που παρασύρθηκε από τον αέρα και να ανεμίζει σχισμένη σε κάτι θάμνους πιο πέρα… μια κούτα λιωμένη από τη βροχή και είκοσι σακουλάκια διάσπαρτα δεν θα μπορούσα να το πιστέψω αν δεν το έβλεπα με τα μάτια μου!

Ευτυχώς που τα σακουλάκια ήταν είκοσι μετρημένα... αλλιώς ακόμα εκεί θα ήμασταν να ψάχνουμε μην τυχόν έχει κι άλλα! 

Τα μαζέψαμε όλα. 

Το παλικάρι έδεσε σε ένα δέντρο τον κάδο για να μην τον ξανάπαρασύρει ο αέρας, έβαλε καινούργια σακούλα, έβαλε ξανά τον βράχο πάνω στο καπάκι και φύγαμε.

Αν περνούσε πρίν από εμάς κάποιος άλλος…;

Τι θα σκεφτόταν;

Αν αυτός ο κάποιος… ο περαστικός, τύχαινε να γνώριζε το παιδί, θα σκεφτόταν ακριβώς αυτό που είχε συμβεί. Γιατί όποιος τον ήξερε… ήξερε τον χαρακτήρα του κι ότι αγαπάει και σέβεται την φύση και τις μελισσούλες του.

Αν όμως δεν τον γνώριζε… θα τον είχε στήσει στην πλατεία του χωριού και θα του πετούσε πέτρες…

Είναι κι άλλες τέτοιες περιπτώσεις αλλά δεν υπάρχει λόγος να τις αναφέρουμε κι όλες. Τον άλλον τον δάγκωσε φίδι… τον άλλον τον τσίμπησε σκορπιός… Όταν εργάζεσαι μόνος σου στη φύση, μπορεί να έρθεις αντιμέτωπος με διάφορες… "εκπλήξεις".

Το πιάσαμε το νόημα πιστεύω.

Ότι υπάρχουν εξαιρέσεις, ναι... υπάρχουν. Παντού υπάρχουν και καλώς ή κακώς θα συνεχίσουν να υπάρχουν.

Αυτές οι εξαιρέσεις όμως πρέπει να ξέρουμε ότι συνήθως δεν αντέχουν για πολύ… 

Οι ίδιοι αυτοί οι άνθρωποι που δεν σέβονται, που δεν έχουν μάθει τίποτα από τις μέλισσες τους είναι καταδικασμένοι, αργά ή γρήγορα να εγκαταλείψουν την μελισσοκομία. Αν δεν εγκαταλείψουν οι ίδιοι τις μέλισσες, τότε εκείνες θα εγκαταλείψουν αυτόν τον άνθρωπο. Είναι ζήτημα χρόνου… 

Όπως έχουμε ξαναπεί, σε πολλούς χώρους βλέπουμε αντίστοιχες εικόνες… σε αγροτικές περιοχές, σε πόλεις, σε χωριά, σε ποτάμια, στις παρυφές των δρόμων… αλλού πεταμένες σακούλες από λιπάσματα… αλλού μπάζα… αλλού πλαστικά, μπουκάλια, ποτήρια κλπ… πάει η οικογένεια ημερήσια εκδρομούλα στη φύση και αφήνει πίσω σακούλες, χαρτιά, πάνες και ότι άλλο μπορεί κανείς να φανταστεί.

Δεν είναι κάποιο ειδικό χαρακτηριστικό των μελισσοκόμων λοιπόν αυτό. Ίσα - ίσα που ο μελισσοκόμος πρέπει να έχει τον χώρο που εργάζεται καθαρό. Και γιατί δεν μπορεί να εργαστεί αλλιώς και γιατί η ηθική του μελισσοκόμου δεν του επιτρέπει να γίνει αλλιώς. Οι μελισσοκόμοι είναι σύμμαχοι των δασών και προστάτες της φύσης.

Ας μην βιαζόμαστε να κρίνουμε λοιπόν… και κυρίως, ας μην τους βάζουμε όλους στο ίδιο τσουβαλι!